معرفی ساز لوت
معرفی ساز لوت
سازشناسی , سازهای موسیقی ایرانی , معرفی سازهای زهی زخمه ای , معرفی سازهای زهی_آرشه ای

معرفی ساز لوت

 

معرفی ساز لوت

 

طرح و نام این ساز از بربط آمده است. نظریه‌های متعددی از سوی محققان و باستان‌شناسان برای مبدا نام عربی اظهار شده است و معتقدند که ممکن است یا از معرب واژه ایرانی «رود» یا «روده» به معنی رشته و عموما سازهای زهی ست آورده شده یا از سانسکریت “رودری” و به زبان‌های عربی و اروپایی راه یافته است.

در موسيقی، لوت هر نوع ساز كوردو فون زخمه‌اي يا آرشه‌اي است كه سيم‌هاي آن موازي با شكم ساز يا صفحه صدا هستند و در امتداد يك گردن يا pole خاص كشيده شده‌اند. در اين حالت، سازهايي همانند سيتار هندي به عنوان لوت طبقه‌بندي مي‌شوند. ويولن و رباب اندونزيايي لوت‌هاي آرشه‌اي هستند و ساميسن و گيتار غربي لوت‌هاي زخمه‌اي هستند

تاریخچه ساز لوت

در اروپا لوت به يك ساز زهي زخمه‌اي رايج در قرون 16‌ام و 17‌ام برمی‌گردد. ساز لوت كه در موسيقي و هنر اروپايي دوران رنسانس و باروك برجسته است ساز عربي عود است. اين ساز در قرن 13ام از راه اسپانيا به اروپا وارد شد و هنوز در كشورهاي عربي نواخته مي‌شود. لوت اروپايي نيز همانند عود، بدنه‌اي گلابی‌شکل و عميق با يك گردن و يك pegbox bent-back است که سیم‌ها به يك پل سفت و مشابه گيتار كه به شكم ساز چسبانده شده است، متصل هستند. لوت‌هاي اروپايي داراي يك حفره صدايي بزرگ دايره‌اي كه در داخل شكم ساز قرار دارد كه با اشكال کنده‌کاری‌شده گل رز در داخل شكم ساز تزئين شده‌اند. اولين لوت‌های اروپايي همانندسازهای اعراب داراي چهار سيم بودند كه اين سیم‌ها توسط زخمه quill، كنده می‌شوند. تا قرن 14 ام سیم‌ها جفت شده يا به‌صورت دسته (courses) درآمدند. در قرن 15 ام زخمه كنار گذاشته شد و به‌جای آن از انگشتان استفاده شد، پرده‌های متحرك از جنس روده به صفحه انگشت گذاري (fingerboard) اضافه شد و به اين ساز يك دسته سيم پنجم اضافه شد. تا قرن 16 ام فرم كلاسيك لوت تثبيت شد كه شش دسته سيم آن (دسته بالايي يك تك سيم است) روي G–c–f–a–d′–g′ كوك شد، كه در G دوم زير C وسط شروع می‌شود. روش‌های نواختن ساز داراي اسلوب خاص شدند، موسيقي در تيبلچر نوشته‌شده كه سيستم نوشتاري است كه خطوط حامل از خطوط افقي نمايشگر دسته‌ها (courses) لوت می‌شوند و حروف يا اشكال كه روي خطوط قرار داده می‌شوند نشان‌دهنده پرده‌ای است كه بايد نگه داشته شود و سیم‌ها كه بايد توسط دست راست كشيده شوند.

 

ساختمان ساز لوت

لوت‌ها كاملا از چوب ساخته می‌شوند. صفحه صدا يك صفحه مسطح نازك به شكل اشك از چوب داراي قابليت رزونانسي يا طنین‌اندازی (معمولاً صنوبر) است در تمامي لوت‌ها صفحه صدا يك حفره صداي تزئين شده تك (گاهي اوقات سه‌گانه) زير سیم‌ها به نام رز (rose) ‌است. حفره صدا باز نيست بلكه با يك صفحه مشبك پوشانده شده است كه مستقيماً از چوب صفحه صدا درآمدهاست. هندسه صفحه صداي لوت نسبتاً پيچيده است كه شامل سيستمي از ميله گذاري است كه عمود بر سیم‌ها در طول‌های مشخصي در طول كلي شكم قرار می‌گیرند. ضخامت صفحه صدا تغيير می‌کند، ولي ازنظر هندسي بين 1.5 تا 2 میلی‌متر متغیر است. برخي سازندگان ساز شكم ساز را در هنگام ساخت ساز، با اندازه‌های متفاوتی می‌سازند. شكم لوت تقريباً هرگز پرداخت نمی‌شود ولي در برخي موارد سازنده ساز ممكن است روي ساز را با يك پوشش خيلي نازك از لاک‌الکل يا لعاب اندازه می‌زند تا آن را تميز نگاه دارد. شكم مستقيماً به ريب متصل می‌شود، بدون لایه‌ای چسب در کناره‌ها و يك cap‌ و counter cap به داخل و خارج انتهاي پائيني كاسه چسب زده می‌شوند تا سفتي بيشتري به همراه داشته و سطح چسب كاري را افزايش دهند. بعد از اتصال سطح رويي ساز به کناره‌ها، يك معمولاً در اطراف لبه صفحه صدا نصب می‌شود. half-binding تقريباً نصف صفحه صدا ضخامت دارد و معمولاً از يك چوب با رنگ متضاد ساخته شده است.

 

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

خانهدسته بندی هاحساب کاربری
جستجو

تماس سریع